گلیسیرین چیست؟+ حقایقی که راجب آن باید بدانید

گلیسیرین چیست؟+ حقایقی که راجب آن باید بدانید

گلیسیرین چیست؟+ حقایقی که راجب آن باید بدانید

گلیسیرین چیست؟


گلیسیرین ماده ای است که اغلب از منابع گیاهی و حیوانی از طریق چربی‌ها به دست می‌آید. همچنین می‌توان آن را به طور مصنوعی از طریق واکنش اکسیداسیون پروپیلن یا به عنوان محصول جانبی تولید سوخت‌های زیستی به دست آورد. به طور طبیعی، گلیسیرین نه تنها در چربی‌های گیاهی و حیوانی، بلکه در برخی میوه‌ها و سبزیجات نیز وجود دارد. همچنین نقش کلیدی در فیزیولوژی حیوانات ساکن در مناطق سردسیر بازی می‌کند، زیرا تحمل آن‌ها را در برابر انجماد افزایش می‌دهد.

این مواد به طور گسترده در تولید لوازم آرایشی و همچنین در بسیاری از صنایع دیگر، در پزشکی و خانه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ادامه محبوب ترین کاربردهای آن را ارائه می‌دهیم.

تاریخچه گلیسیرین


گلیسرول یا گلیسیرین یک ماده شیمیایی همه کاره با سه اتم کربن و سه گروه هیدروکسیل است که روی هر اتم کربن قرار دارد. فرمول شیمیایی گلیسیرین C3H8O3 است. این ماده، مایعی شفاف و بی رنگ با طعمی شیرین، که به عنوان گلیسرول نیز شناخته می‌شود، سابقه‌ای غنی و پر فراز و نشیب دارد. کشف این ماده ارزشمند، داستانی تصادفی و کاربردهای آن در طول زمان، به طور پیوسته تکامل یافته و گسترش یافته است.

همه چیز در سال 1779 با شیمیدان سوئدی به نام کارل ویلهلم شیل آغاز شد. او در حین انجام آزمایش‌هایی بر روی روغن زیتون و اکسید سرب، به طور تصادفی با گلیسیرین مواجه شد. شیل، این ماده را اصول شیرین چربی‌ها نامید و به دلیل تمایز آن با سایر قندها، شگفت زده شد.

در طول قرن نوزدهم، گلیسیرین عمدتاً به عنوان یک محصول جانبی در تولید صابون استفاده می‌شد. با این حال، به تدریج، پتانسیل‌های آن در زمینه‌های مختلف آشکار شد.

بیشتر بخوانید: تفاوت سود پرک با سود مایع

خواص فیزیکی و شیمیایی گلیسیرین


گلیسیرین

گلیسیرین به شکل مایع غلیظ و شربتی ظاهر می‌شود که بی‌رنگ، شفاف و روغنی است. طعم شیرینی دارد و به خوبی با آب مخلوط می‌شود. در دنیای شیمی، این ماده معیار بالاترین میزان دوستداری آب است. چگالی آن حدود 1.26 گرم بر سانتی متر مکعب و جرم مولی آن 92.09 گرم بر مول است. نقطه جوش گلیسیرین 290 درجه سانتیگراد و نقطه ذوب آن 20 درجه سانتیگراد است. به دلیل حلالیت خوب، گلیسیرین اغلب به عنوان حلال برای سایر مواد عمل می‌کند.

ویژگی بسیار مهم گلیسیرین این است که به شدت رطوبت را جذب می‌کند، به این معنی که رطوبت را از محیط جذب و نگه می‌دارد. به همین دلیل، اغلب به عنوان یک مرطوب کننده در کرم ها و سایر محصولات مراقبت از پوست که به حفظ رطوبت پوست کمک می‌کنند، استفاده می‌شود. با این حال، لازم به ذکر است که گلیسیرین فقط در غلظت‌های پایین خاصیت مرطوب کنندگی و روان کنندگی دارد، در حالی که در غلظت های بالا، یعنی بالاتر از 25٪ به عنوان ضد عفونی کننده و خشک کننده عمل می‌کند.

این ماده به دلیل ترکیب خاص خواص فیزیکی و شیمیایی، محصولی بسیار مفید با کاربردهای متنوع است. بی‌رنگ،بی‌بو، غیر سمی بودن از خواص بسیار مهم گلیسرول هستند. این ماده شیمیایی ساده به دلیل غیر سمی بودن و داشتن خاصیت حلالیت خوب برای بسیاری از ترکیبات آلی و غیر آلی در صنایع دارویی، آرایشی و همچنین صنایع غذایی اهمیت دارد. به دلیل خاصیت جذب رطوبت، فرآورده‌ها و ترکیبات را مرطوب نگه می‌دارد و از کریستالیزاسیون ناخواسته جلوگیری می‌کند. می‌توان از آن به عنوان نرم کننده استفاده کرد؛ رطوبت را به پوست می‌رساند و ویسکوزیته بالای آن باعث می‌شود محلول‌ها حالت شربتی پیدا کنند. استفاده از آن در مواد غذایی و لوازم آرایشی در حال افزایش است.

بیشتر بخوانید: تفاوت سود پرک با سود مایع

تولید گلیسیرین


گلیسیرین را می‌توان به طور طبیعی یا مصنوعی به دست آورد. فرآیند تولید گلیسیرین طبیعی با هیدرولیز چربی‌ها آغاز می‌شود و در نتیجه مخلوطی از اسیدهای چرب و گلیسیرین حاصل می‌شود. سپس گلیسیرین از طریق تقطیر یا سایر فرآیندهای پالایش از اسیدهای چرب جدا می‌شود. منابع گیاهی گلیسیرین معمولاً دانه های سویا، چربی نخل یا روغن نارگیل هستند.

در روش مصنوعی، گلیسیرین را می‌توان از پروپن با کلرینه کردن به دست آورد که نتیجه آن آلیل‌کلرید است. سپس این ترکیب به دی کلرو هیدرین‌اکسید می‌شود که با یک باز قوی واکنش می‌دهد و اپیکلروهیدرین را تشکیل می‌دهد. محصول هیدرولیز آن دقیقاً گلیسیرین است. همچنین می‌توان آن را به عنوان محصول جانبی در تولید سوخت‌های زیستی به دست آورد.

کاربردهای گلیسیرین


Physical and chemical properties of glycerin

گلیسیرین به طور گسترده در صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرد، که دلیل اصلی آن خاصیت جذب رطوبت قوی آن است. این ماده عمدتاً در تولید لوازم آرایشی، بلکه همچنین به عنوان یک ماده نگهدارنده استفاده می‌شود زیرا آب را حفظ می‌کند، از خشک شدن لوازم آرایشی یا مواد غذایی جلوگیری می‌کند و از رشد میکروارگانیسم‌ها جلوگیری می‌کند. گلیسرول همچنین در صنعت برای افزایش ویسکوزیته محصولات و به عنوان حلال برای سایر مواد و همچنین به عنوان یک ماده واسطه استفاده می‌شود.

بیشتر بخوانید: تفاوت سود پرک با سود مایع

کاربرد گلیسیرین در لوازم آرایشی


صنعت لوازم آرایشی بیشترین کاربرد صنعتی گلیسیرین در مقیاس بزرگ را دارد. این ترکیب عمدتاً به عنوان یک ماده تشکیل دهنده در لوازم آرایشی با خاصیت مرطوب کنندگی و روان کنندگی استفاده می‌شود. هدف آن مرطوب کردن و بازسازی پوست خشک است، بنابراین در کرم‌های صورت، همچنین در کرم‌های دست‌و‌پا، رژ لب و لوسیون های بدن استفاده می‌شود. همچنین در لوازم آرایشی برای از بین بردن چین و چروک پوست‌ استفاده می‌شود، زیرا چین و چروک‌ها را صاف می‌کند و پوست را سفت می‌کند. علاوه بر این، پوست را الاستیک تر می‌کند، تحریک و التهاب را تسکین می‌دهد.
این مواد همچنین یک ماده تشکیل دهنده در صابون گلیسیرین است که توسط افراد دارای پوست ظریف و حساس استفاده می‌شود. به لطفه خواص مرطوب کنندگی آن، این نوع صابون از خشک شدن پوست جلوگیری می‌‌کند. این ماده رطوبت را از لایه‌های عمیق‌تر پوست جذب کرده و از خشکی بیش از حد جلوگیری می‌کند.
گلیسیرین همچنین در مراقبت از مو کاربرد دارد. استفاده از آن برای موهای ضعیف، شکننده و مستعد به وز شدن توصیه می‌شود. این ماده اغلب به نرم کننده‌ها برای تقویت و صاف کردن مو، ماسک‌های مو و سرم‌های مخصوص انتهای مو اضافه می‌شود.

این ماده همچنین می‌تواند بافت لوازم آرایشی را بهبود بخشد. افزودن آن به محصولات مراقبت از پوست و مو می‌تواند آن‌ها را کمتر چسبناک و پخش شدن آن‌ها را آسان تر کند. علاوه بر این، گلیسیرین از خشک شدن محصولات و کریستالیزه شدن چربی‌ها جلوگیری می‌کند و به مخلوط شدن چربی‌ها با آب کمک می‌کند.

کاربرد گلیسیرین در مواد غذایی


گلیسیرین همچنین در صنایع غذایی کاربرد دارد. این ماده در محصولات به عنوان یک ماده تشکیل دهنده با برچسب E422 یافت می‌شود. از آن برای تنظیم و حفظ سطح مناسب رطوبت در محصولات، مانند جلوگیری از خشک شدن نان، استفاده می‌شود. به دلیل توانایی آن در ترکیب آب، گلیسرول همچنین یک ماده نگهدارنده است، زیرا باعث کاهش رشد میکروارگانیسم های مضر می‌شود. به دلیل طعم شیرین آن، گلیسرول همچنین به عنوان یک شیرین کننده و به عنوان یک عامل غلیظ کننده، در تولید مشروبات الکلی، استفاده می شود.

استفاده از گلیسیرین در صنعت پزشکی


در صنعت داروسازی، گلیسرول عمدتاً برای تولید ملین‌ها استفاده می‌شود. این نحوه عملکرد ماده هنگام مصرف به صورت خوراکی و … است.

همچنین می‌توان گلیسرول را در قطره‌های چشمی و فرآورده‌های بهداشت گوش و همچنین در درمان بیماری‌های پوستی، زخم‌ها و سوختگی‌ها یافت. افزودن این ماده به داروها طعم و مزه آن‌ها را بهبود می‌بخشد. این ترکیب همچنین یکی از اجزای اصلی نیتروگلیسیرین است، ترکیبی که به عنوان گشادکننده عروق در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر استفاده می‌شود.

همچنین این ماده برای حفظ اسپرم استفاده می‌شود، زیرا از اسپرم در برابر انجماد محافظت می‌کند. به عنوان یک مکمل غذایی، توسط ورزشکاران برای کاهش از دست دادن آب در طول تمرینات شدید استفاده می‌شود.

مصارف صنعتی گلیسیرین


گلیسیرین اغلب در صنعت به عنوان یک ماده واسطه یا حلال برای سایر مواد استفاده می‌شود. به عنوان مثال، در کویل‌های مورد استفاده در سیگارهای الکترونیکی استفاده می‌شود. این مواد توسط یک اتومایزر گرم می‌شود که یک آئروسول ایجاد می‌کند که نیکوتین را به کاربر می‌رساند. گلیسیرین همچنین نقش مهمی در تولید ضد یخ برای منسوجات و موم‌ها دارد و در تولید رزین‌ها، رنگ‌ها، موم‌ها، روغن‌های ترمز و خنک کننده، مواد شوینده و پارچه‌های مختلف و همچنین در صنعت چرم سازی برای خشک کردن چرم استفاده می‌شود. همچنین این مواد در مواد منفجره و به عنوان یک ماده واسطه در سنتزهای شیمیایی صنعتی یافت می‌شود.

عوارض جانبی گلیسیرین صنعتی

گلیسیرین صنعتی، که به عنوان گلیسرول نیز شناخته می‌شود، به طور کلی برای بزرگسالان بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود. با این حال، در برخی افراد می‌تواند عوارضی جانبی ایجاد کند، از جمله:

  • مشکلات گوارشی: تهوع، استفراغ، نفخ، اسهال و تشنگی.
  • سردرد و سرگیجه: گلیسیرین صنعتی می‌تواند قند خون را به سرعت کاهش دهد، که ممکن است منجر به سردرد و سرگیجه شود.
  • تحریک پوست: تماس مستقیم با گلیسیرین صنعتی می‌تواند باعث تحریک پوست، قرمزی، خارش و بثورات شود.
  • آسیب به کلیه: در موارد نادر، تزریق داخل وریدی گلیسیرین صنعتی می‌تواند به کلیه ها آسیب برساند.

گلیسیرین در بازار


گلیسرول موجود در بازار می‌تواند از انواع مختلفی باشد. گلیسیرین طبیعی که اغلب از روغن‌های گیاهی تولید می‌‌شود، و بیشتر در صنعت آرایشی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ماده اغلب ترکیبی است که از تولید صابون به دست می‌آید. از سوی دیگر، گلیسیرین مصنوعی با خلوص بالا اغلب در صنعت یا به عنوان مثال در تولید مواد منفجره استفاده می‌شود. گلیسیرین مصنوعی با خلوص پایین، که به عنوان محصول جانبی تولید بیودیزل به دست می‌آید و سپس خالص می‌شود، گلیسیرین فنی یا تقطیر شده نام دارد. رایج ترین نوع گلیسیرین، داروخانه‌ای است که در داروخانه‌ها موجود می‌باشد. این ماده حاوی 85 درصد گلیسیرین خالص و 15 درصد آب است.

تفاوت گلیسیرین و گلیسرول در چیست؟


difference glycerin and glycerol

اگرچه در اصطلاحات کلی، گلیسیرین و گلیسرول به یک ماده شیمیایی واحد با فرمول C3H5(OH)3 اشاره می‌کنند، تفاوت‌های ظریفی در کاربرد و زمینه استفاده از آن‌ها وجود دارد

گلیسیرین بیشتر در مصارف عمومی و روزمره رایج است. به عنوان مثال، در برچسب محصولات مراقبت پوست، مواد غذایی و یا مکمل‌های غذایی، احتمالاً با عبارت گلیسیرین مواجه خواهید شد. گلیسرول بیشتر در زمینه‌های علمی، فنی و تخصصی مانند مقالات علمی، گزارش‌های آزمایشگاهی و یا اسناد صنعتی استفاده می‌شود.

استفاده خانگی از گلیسیرین


این مواد یک محصول در دسترس است که در طول سال‌ها کاربردهای زیادی در خانه‌های ما پیدا کرده است. گلیسیرین ماده‌ای است که به ندرت باعث آلرژی می‌شود و فقط در دوزهای بالا عوارض جانبی بی‌ضرری دارد. در نتیجه، نه تنها به عنوان یک ملین خانگی، بلکه در تولید لوازم آرایشی طبیعی نیز استفاده می‌شود. استفاده از آن برای ایجاد اسکراب یا تونر پوست مرطوب کننده، یا حتی صابون گلیسیرین آسان است. همچنین برای مانیکور و نرم کردن کوتیکول ناخن‌ها به خوبی عمل می‌کند.
این مواد همچنین برای تمیز نگه داشتن خانه کاربرد دارد. افزودن گلیسرول هنگام شستن پنجره‌ها یا آینه‌ها باعث می‌شود این مناطق به راحتی بخار نگیرند. گلیسیرین همچنین از جمع شدن گرد و غبار جلوگیری می‌کند و تمیز کردن سطوح را آسان‌تر می‌کند. به اشیاء و مبلمان براق به خصوص تیره‌، درخشندگی می‌بخشد. همچنین اغلب برای بازسازی لاستیک یا وسایل پلاستیکی استفاده می‌شود و به آن‌ها اجازه می‌دهد تا از نظر ظاهری تازه شوند. گلیسیرین همچنین برای محافظت از لباس و نرم نگه داشتن آن‌ها استفاده می‌شود.
همانطور که می بینید، گلیسیرین کاربردهای بسیار متنوعی هم در صنعت و هم در مصارف خانگی دارد. علاوه بر موارد ذکر شده، گلیسیرین همچنین برای ساخت حباب های صابون موثرتر و به عنوان افزودنی به ملاس هنگام کشیدن قلیان استفاده می‌شود. قیمت مقرون به صرفه و تهیه آسان آن را به ماده ای بسیار محبوب و همه کاره تبدیل می‌کند که به راحتی در صنعت نیز استفاده می‌شود.

سخن پایانی


خواص منحصر به فرد مانند بی‌رنگی، بی‌بویی، طعم شیرین، جاذب رطوبت بودن، غیر سمی بودن و حل شدن در آب و الکل، این ماده را به گزینه‌ای ایده‌آل برای طیف گسترده‌ای از کاربردها تبدیل کرده است.
با وجود معایب احتمالی مانند خشکی پوست، مشکلات گوارشی و خطرات تنفسی در صورت عدم مصرف صحیح، می‌توان با رعایت نکات ایمنی و استفاده از این ماده در مقادیر توصیه شده، از مزایای فراوان آن بهره برد. گلیسیرین، مولکولی ساده با کاربردهای بی‌شمار، گواهی بر خلاقیت و نوآوری انسان در کشف و به کارگیری مواد شیمیایی در جهت رفاه و آسایش بشر است.

محصولات مرتبط
پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.قسمتهای مورد نیاز علامت گذاری شده اند *